خانواده درمانی نوعی روان درمانی است که بر پویایی خانواده و ایجاد تعاملات سالم تر در افراد کمک میکند. این نوع درمان، لزوماً هر تعارضی را که شما و خانوادهتان با آن مواجه میشوید حل نمیکند، اما ممکن است به شما کمک کند تا مهارتهای مقابله سالمتری و راههای ارتباط مؤثرتری با یکدیگر داشته باشید.
تعریف روانشناسی خانواده چیست؟
روانشناسی خانواده یک تخصص در روانشناسی حرفه ای است که بر احساسات، افکار و رفتار افراد، زوج ها و خانواده ها در روابط و در محیط وسیع تری که در آن فعالیت می کنند متمرکز است. این یک تخصص است که بر اساس اصول تئوری سیستم ها بنا شده است و خانواده به عنوان سیستمی است که بیشترین تمرکز را دارد. پیش فرض تمرین در این تخصص این است که پویایی خانواده نقشی حیاتی در عملکرد روانی اعضای خانواده دارد. این در مورد خانواده های گسترده و همچنین خانواده های هسته ای صدق می کند. تمرین روانشناسی خانواده، تاریخچه خانواده و محیط فعلی (مانند تاریخچه خانواده، فرهنگ قومی، جامعه، مدرسه، سیستم مراقبت های بهداشتی و سایر منابع مرتبط حمایتی یا دشواری) را نیز در نظر می گیرد. روانشناسان خانواده می کوشند تا مسائل ارائه شده توسط افراد را نه تنها از منظر ارائه دهنده (ها) بلکه از طریق درک زمینه هایی که این مسائل در آن ایجاد شده است درک کنند.
خانواده درمانی چیست؟
خانواده درمانی شکلی از گفتار درمانی است که بر بهبود روابط و رفتارهای بین خانوادگی تمرکز دارد.
در خانواده درمانی، یک گروه میتواند از ترکیبهای مختلفی از عزیزان، مانند والدین، سرپرست و فرزندانشان، خواهر و برادر، پدربزرگ و مادربزرگ، خاله و عمو، دوستان، مراقبان خویشاوندی و غیره تشکیل شود.
انواع مختلفی از این درمان وجود دارد که از نظر طول درمان، تکنیک ها و اهدافِ درمانی بسیار متفاوت هستند.
انواع خانواده درمانی چیست؟
بسیاری از متخصصان در انواع خاصی تخصص دارند. انتخاب نوع درمان بستگی به نیازها و شرایط خاص خانواده شما دارد. درمانگران ممکن است عناصری از رویکردهای درمانی مختلف را ترکیب کنند تا نیازهای شما را به بهترین نحو برآورده کنند.
برخی از اَشکال این نوع درمان، عبارتند از:
- خانواده درمانی عملکردی (FFT): درمانگران اغلب از این نوع برای کمک به خانواده هایی با کودکانی که دارای مشکلات رفتاری هستند استفاده می کنند.
- مشاوره ازدواج/ زوج درمانی: این درمان شامل شما و همسر یا شریک عاشقانه شما می شود.
- خانواده درمانی استراتژیک: این نوع درمان، کوتاه مدت است که بر ایجاد تغییرات ساختاری و رفتاری مثبت در محیط خانواده تمرکز دارد.
- خانواده درمانی ساختاری: این نوع درمان به روابط درونی، مرزها و سلسله مراتب درون یک واحد خانواده (ساختار آن) می پردازد. این بر تعاملات مستقیم بین اعضای خانواده شما به عنوان راه اصلی برای ایجاد تغییرات مثبت تمرکز دارد.
- خانواده درمانی سیستمی: اساس این درمان، در نظر گرفتن مسائل خانواده در زمینه های متفاوتی است که در آن زندگی می کنند.

خانواده درمانی به رفع چه مشکلاتی کمک میکند؟
والدین، به دلایل مختلف در درمان شرکت می کنند. مشکلاتی که خانواده درمانی می تواند به رفع آنها کمک کند عبارتند از:
- روابط تیره بین اعضای خانواده
- فشار
- خشم
- مسائل ارتباطی
- تروما (فیزیکی یا عاطفی)
- مقابله با بیماری حاد یا مزمن یکی از عزیزان، مانند سرطان
- مرگ یکی از عزیزان و اندوه
- مسائل مربوط به طلاق یا روابط عاشقانه
- مقابله با تغییرات ناگهانی، مانند بیکاری، جابجایی یا حبس
اگر یکی از اعضای خانواده دارای یکی از شرایط بهداشت روانی زیر باشد، این درمان، می تواند مفید باشد:
- اختلالات اضطرابی، مانند اختلال وسواس فکری-اجباری (OCD)
- اختلالات خوردن، مانند بی اشتهایی
- اختلالات خلقی، مانند اختلال دوقطبی و افسردگی
- اختلالات شخصیت، مانند اختلال شخصیت مرزی
- روانگسیختگی
- اختلال مصرف مواد
همچنین می تواند به شرایط رفتاری دوران کودکی کمک کند، مانند:
- اختلال رفتاری
- اختلال در تنظیم خلقی (DMDD)
- اختلال نافرمانی مقابله ای (ODD)
- اختلال های مربوط به عصبی واگرا، مانند افراد مبتلا به اختلال طیف اوتیسم یا اختلال کم توجهی بیش فعالی
خانواده درمانی چگونه کار می کند؟
برای افرادی که به دلیل شرایط سلامت روانی در درمان شرکت می کنند، آموزش روانی بخش مهمی از درمان است. آموزش روانی روشی است که متخصصان سلامت روان به افراد و خانوادههایشان در مورد شرایط سلامت روان آموزش میدهند. این شامل اطلاعات اولیه در مورد وضعیت، علل، درمان و پیش آگهی (چشم انداز) است.
تعداد جلسات از فردی به فرد دیگر بسته به شرایط خاص آنها متفاوت است. درمان ممکن است فقط شامل چند جلسه باشد یا ممکن است چندین ماه یا بیشتر ادامه یابد. درمانگر شما ممکن است ملاقات با اعضای خانواده را به صورت فردی و همچنین گروهی پیشنهاد کند. برای دیدن کلینیک های مربوط به خانواده درمانی به سایت رزیک مراجعه نمایید.
نظریه خانواده درمانی سالوادور مینوچین چیست؟
خانواده درمانی نوعی درمان است که برای بررسی افکار، عواطف و رفتارهای هر خانواده ایجاد میشود تا ببیند چگونه با هم جمع میشوند و یک کل را تشکیل میدهند. سالوادور مینوچین یکی از متخصصان برجسته در زمینه خانواده درمانی و یکی از مبتکران خانواده درمانی ساختاری بود، نوعی که بر پویایی خانواده و چگونگی تشکیل کل افراد در خانواده متمرکز بود.
سالوادور مینوچین اغلب به دلیل تغییر نحوه عملکرد تکنیک های خانواده درمانی شناخته میشود. مینوچین نمونه هایی از این که چگونه پویایی یک خانواده به طور معمول تغییر می کند و بر نحوه عملکرد خانواده تاثیر می گذارد، ارائه داد. مینوچین احساس می کرد که ریشه بسیاری از مشکلات دوران کودکی نه در درون کودک بلکه در کانون خانواده است. بنابراین، برای تغییر رفتار کودک، او معتقد بود که درمانگر باید برای تغییر پویایی خانواده حمایت کند و از گروه درمانی هم استفاده کند. علاوه بر این راه های درمانی مختلفی را برای کودک استفاده کرد که از جمله از این درمان ها، بازی درمانی بود.
در دهه ۱۹۶۰، سالوادور مینوچین نظریه خانواده درمانی ساختاری را توسعه داد. شکل درمان را به طور موثری برای کودکان و خانواده های در معرض خطر درمان فراهم کرد و به آنها کمک کرد تا از طریق الگوهای ناسازگار خانواده حرکت کنند. وی خاطر نشان کرد که این امر به ویژه برای خانواده های تک والدی، خانواده های ترکیبی، خانواده های گسترده و آن هایی که با شرایط سخت اجتماعی اقتصادی مواجه هستند مفید است.
چگونه یک خانواده درمانگر شوم؟
خانواده درمانی به طور کلی توسط یک متخصص بهداشت روانی ارائه می شود که به طور ویژه در زمینه روان درمانی برای زوج ها یا سیستم های خانواده آموزش دیده است.
به طور کلی، این درمانگران دارای مدارک پیشرفته (کارشناسی ارشد یا دکترا) در زمینه سلامت روان با تمرکز بر ازدواج و خانواده درمانی هستند.
برای دریافت مجوز دولتی، درمانگران ازدواج و خانواده باید یک فلوشیپ بالینی تحت نظارت (معمولاً 2 سال) را بگذرانند.
درمانگرانی که دارای مدرک کارشناسی ارشد هستند نیز باید یک آزمون مجوز را که توسط انجمن هیئتهای تنظیم مقررات زناشویی برگزار میشود، تکمیل کنند.
کلام آخر
چندین مطالعه تحقیقاتی اثربخشی این نوع درمان را در انواع شرایط روحی و عاطفی و مسائل بهداشتی مانند مصرف مواد در نوجوانان، افسردگی و چاقی نشان داده است. مطالعات همچنین بهبود قابل توجهی را در روابط اعضای خانواده و تعارض نشان می دهد.
این پیشرفت ها همچنین می تواند منجر به عملکرد بهتر در محل کار یا مدرسه شود.
همچنین این درمان، برای همه مناسب نیست. اگر یک یا چند عضو تمایلی به شرکت در جلسات نداشته باشند، می تواند باعث افزایش تعارضات خانوادگی شود.



[…] انفرادی، خانوادگی یا زوجین که با تمرکز بر شما راه حل های مستقیم و مخصوص […]