اگر تا کنون کتاب بدن فراموش نمیکند را نخواندهاید یا آن را سرسری رد کردهاید بعد از نقد روانشناسی آن، متعجب نخواهید شد که برای حدود 5 سال این جزو پر فروشترین کتاب های نیویورک تایمز بوده.
روانپزشک بسل ون در کولک در این کتاب بهیاد ماندنی به اثرات تروما بر مغز، بدن و روابط حرف زده.
تعریفی جدید از تروما و راهحل های کاملا کارآمد ارائه داده که دستهکم هر کسی در ایران باید چندین بار آن را مطالعه کند.
به طور خلاصه در کتاب بدن فراموش نمیکند چه میگذرد
اگر به دنبال خلاصهای جذاب برای رفتن سمت کتابهای اصیل و نه روانشناسی زرد یا روانشناسی تاریک هستید، تنها ناامیدی منتظر شما خواهد بود.
روند هیچ درمانی لذت بخش نیست و درمانهای روانشناسی و روانکاوی هم از این قاعده مستثنی نیستند.
بسیاری برای شروع این کتاب حجیم با 300 و خوردهای صفحه شک داشتند و حتی میتوان گفت میترسیدند که به آنها میتوان به سادگی حق داد.
- پذیرش تروما، آسیبهای مغزی و روحی و شناخت اشتباهات اجتماعی که هر روزه حال افراد را بد میکند مسیر سخت و طولانی دارد.
- در نقد روانشناسی کتاب بدن فراموش نمیکند به تروماهای تجربه شده افراد، تاثیر آن بر روابط، بدن، روح و روان آنها پرداخته شده.
- وسل ون در کولک بعد از آسیب شناسی عمیق راجع به اتفافات سهمگین زندگی به درک، پذیرش و راهی برای یافتن مجدد بینش از تروما مینویسد.
یکی از زیباترین و تاثیر گذار ترین جملات این رواپزشک در کتاب بدن فراموش نمیکند چنین است:
خاموش شدن یکی از آسیبزا ترین رفتارها در مقابله با وقایع است.
ون در کولک خاموشی را یکی از مکانیزمهای حیاتی در کنار جنگ و گریز مطرح کرده که با استفاده از آن در مواقع خطرناک زندگی ( همچون موقعیت تروماها) افراد را گیر در گذشته گیر انداخته و تجربهی یادآوری آسیب را راحتتر میکند.
تروما از نظر کتاب بدن فراموش نمیکند چیست و چه تاثیری دارد
تروما تنها به معنای تجربهی یک واقعهی ناراحت کننده، خشن و ویرانگر نیست.
بلکه به تاثیر آن بر روی ذهن و روان، جسم و روابط آیندهی فرد گفته میشود.
بسیاری یک تجربهی ناگوار مشترک را پشت سر گذاشتهاند، مانند سیل و زلزله یا برشکستگی ولی چرا تنها برخی از آنها تجربهی تروما و دیگران به عنوان یک تجربهی بد گذرا از آن یاد میکنند؟
پاسخ: وضعیت روانی افرد در یادآوری نسبت به گذشته متفاوت است.
یعنی چه؟ سه ناحیهی اصلی در پردازش تروما وجود دارد که مغز، بدن و زندگی اجتماعی است. طریقهی برخورد هر کدام با رویداد تکاندهنده نقش حیاتی در به وجود آوردن تروما دارد.
تروما طبق گفتههای وسل ون در کولک در کتاب بدن فراموش نمیکند سه نقطهی اصلی را تحت تاثیر قرار میدهد:
- مغز
- بدن
- زندگی اجتماعی
1.تاثیر تروما بر مغز
3 ناحیه در درک اتفاقات اطراف و پاسخ به آن در مغز دخیل هستند:
- ناحیهی جلوی مغز که منطقی و همان جنبهی با فکر هر انسانی است
- لیمبیک که جنگ و گریز و یخ زدن را اداره میکند
- ساقه مغز و وظیفهی اصلی آن حرکات غیر ارادی برای بقا است
مورد اول، با حادثهی شدید و ناگهانی عموما خاموش میشود و دو بخش دیگر در بهترین حالت باید جنگ یا گریز را فعال کنند.
با این حال در نقد روانشناسی کتاب بدن فراموش نمیکند، گفته خواهد شد که کسانی که به تروما مبتلا میشوند یخ زدن در نتیجه فعالیتهای غیر ارادی برای بقا مثل ترشح کورتیزول و احساس استرس بلند مدت را انتخاب میکنند.
بگذارید در یک نمونه پرواضح در این باره توضیح بدهیم.
- کسانی که تجربهی رزمندگی و حضور در خط مقدم جنگ را داشتند بسیاری از مواقع نمیتوانستند مبارزه کنند یا فرار کنند و باید یک جا میماندند و بیتحرک برای جان خود دعا میکردند.
- این یخزدگی که یکی از راههای غریزی بدن برای زندهماندن است به شکل گیری یادآوریهای عمیق حتی دهها سال پس از واقعه کمک کرد.
- به طوری که بسیاری رزمندهها در سرتاسر جهان از آتیشبازی، صدای بلند جیغ و فریاد در شهر بازی و … دقیقا صحنهی جنگ را تداعی میکنند و جلوی چشمان خود میبینند.
به این پدیده تروما گفته میشود.
یکی از پروندههای مورد بررسی در کتاب ذهن فراموش نمیکند، ماجرای دزدیده شدن اتوبوسی با بیست بچه بود.
زمانی که آدم ربایان آخر شب به خواب رفتند، بچهها همراه با راننده فرا کردند.
از بین آنها تنها کسی که به تروما دچار نشد، پسری بود که راه خروج از اتوبوس را به بقیه نشان میداد و به طور فعالی تحرک داشت.
2.تاثیر تروما بر بدن
تروما میتواند بر بدن تاثیرات واضحی بگذارد از جمله:
- چاقی یا لاغری شدید
- سردرد و کمر درد
- دردهای میگرنی
- بیخوابی و بیاشتهایی
- سندرم روده تحریک پذیر
- آسم
بسیاری از بازماندگان به رفتارهای بیحس کننده میپردازند مانند:
- پر خوری و افراط در لذتهای دهانی، همانطور که فروید میگوید آنها مکانیزم دفاعی بازگشت را انتخاب میکنند
- اعتیاد به ورزش
- سوء مصرف الکل یا مواد
- قمار
- بانجی جامپینگ
- سکس کنترل نشده و بدون محافظت
اگر آنها بر بیحسی خود اصرار بورزند وارد حالتی میشوند که تجزیه شخصیت نام دارد.
لیمبیک به ساقه مغز دستور میفرستد تا در حالت حفظ حیات بماند در صورتیکه هیچ موقعیت خطرناکی وجود ندارد پس فرد کم کم با تفاوت آنچه بدنش میگوید و آنچه واقعا ادراک میکند تجربههایی از بیرون از جسم خود و مشاهدهگری را خواهد داشت.
3.تاثیر تروما بر روابط اجتماعی
«افراد آسیبدیده تمایل دارند که آسیب خود را بر همه چیز اطرافشان تحمیل کنند.»
ـ ون در کولک
در کتاب شکنندگی، نویسندهی ژاپنی آن مینویسند زمانی که پیشخدمت رستوران برای من برنج سفید آورد بسیار عصبانی شدم و شروع به داد کشیدن کردم چون خاطرات اسارتم را برایم بازآفرینی کرده بود.
- شخصی که تجربهی تروما دارد میتواند چیزهای بیخطر را خطرآفرین، شدید و آسیب زا تجربه کند.
- اگر می بینیم کسی که از زلزله جان سالم به در برده آتیشبازی استرس شدیدی در او به وجود میآورد باید بدانیم او در واقع مبتلا به تروما است و لحظات زلزله را دوباره تجربه میکند.
- در تصاویر رورشاخ که یک تست شخصیت فرافکن است، در اولین تصویر که معمولا همه پروانه، سنجاقک یا حیوانات بالدار میبینند، افراد با تجربهی تروماتیک، چیزی خراب شده دیده یا اصلا موجودی جاندار در آن پیدا نمیکنند.
- همچنین تروما یعنی تجربهی سهمگین مانند غفلت و بدرفتاری، آزار جسمی یا جنسی، حضور در جنگ است پس به طور کل اعتماد این افراد مختل شده است.
توصیه میشود حتما اگر با شخصی ترومائیزه شده در رابطه هستید محتاط باشید به خصوص اگر از روانشناس خوب کمک نمیگیرد.
راهکارهایی برای درمان تروما در نقد روانشناسی کتاب بدن فراموش نمیکند
در این نقد روانشناسی کتاب بدن فراموش نمیکند پیش از درمان مستقیم تروما باید بدانید در دو شرایط شما متوجه خواهید شد ترومای شما حل شده:
- از راهکاری های مقابلهای مسموم استفاده نمیکنید. سیگار نمیکشید، سوء مصرف ندارید، با خشم به چیزی که شما را یاد گذشته میاندازد رفتار نمیکنید.
- توانایی حل و هضم آنچه بر شما گذشته را دارید. میتوانید به گذشته فکر کنید و هنوز در بدن خود بمانید تا آن را به کنترل درآورید.
پس برای رسیدن به این دو سودمندی بزرگ چند درمان تروما در کتاب بدن فراموش نمیکند ذکر شده که میتوانید همگی آنها را با هم استفاده کنید:
1.رواندرمانی
زمانی که در جلسات رواندرمانی هستید، روانشناس با شما بر چنین مفاهیمی کار میکند:
چهطور احساسات خود را از جنگ، بلایای طبیعی یا سوء استفاده ها و گذشته ی تاریک بفهمند.
به درک اثراتی این گذشته بر روی حال آنها برسید.
تفاوت گذشته و اکنون را با جزئیات احساسی و رفتاری مثال بزنید.
برای آینده و اقدامات لازم صحبت کنید.
چهطور گذشته را یادآوری کنید و بدانید به شما آسیبی نمیرساند.
2.ذهن آگاهی
تروما به چه نمونه آسیبهای بدنی گفته میشود؟ گز گز، سر درد، حالت تهوع یا دور شدن از خود؟
با یادآوری نقاط مثبت زندگی در ذهنآگاهی به افراد تمرین داده میشود چهطور در لحظه زندگی کنند و آن لحظات خوب و روشن چه تاثیری بر روان و جسمشان دارد.
انواع مختلف ذهنآگاهی در مقالات قبلی همراه با تمرینهای خوب روانشناسان آورده شده. سعی کنید برای شروع از آنها استفاده کنید.
منابع:
بدون دیدگاه