هر انسانی دقایق و وقایعی در زندگی خود دارد که با آنها احساس خوشحالی میکند، اگر به کنسرتی برود، غذای خوشمزهای بخورد یا به یک مسافرت دعوت شود؛ با اینحال افراد مبتلا به علائم آنهدونیا کم کم علاقهشان را به این دسته امور از دست میدهند و بیلذتی و عدم اشتیاق با اموری که قبلا دوست داشتند، جایگزین میشود.
علائم آنهدونیا یا بیلذتی
افرادی علائم آنهدونیا در آنها دیده میشود، در برخی از فعالیت هایی که تا کنون به آن علاقه داشته و یا احساس لذت میکردند، بیتفاوت و فاقد شعف و شور میشوند.
علائم آنهدونیا یا بیلذتی در دو حیطه قابل بررسی است:
- اجتماعی
- فیزیکی
نشانه های آنهدونیا اجتماعی:
- علاقهای به وقت گذراندن با دیگران ندارید
- اضطراب اجتماعی و عدم کفایت در جمع
- ترجیح به در خانه ماندن
- اگر قبلا دوست داشتید به مهمانی بروید حالا اکثرا برنامه ها را کنسل میکنید
- با دوستان صمیمی و خانواده احساس دوری و عدم اشتیاق به نزدیکی دارید
نشانه های آنهدونیا فیزیکی:
- افراد در این نمونه، از مواد غذایی و خوراکی ها دیگر لذت نمیبرند
- با بیخوابی و مشکلات به خواب رفتن یا از خواب بیدار شدن مواجه میشوند
- روابط جنسی دیگر برایشان لذت بخش و تمایل برانگیز نیست
- بوها، مانند عطر گل یا قهوه و چای مانند قبل تحت تاثیر قرارشان نمیدهد
تاثیر آنهدونیا یا بیلذتی بر زندگی
- زمانی که افراد علائم آنهدونیا را تجربه میکنند یعنی از زندگی قبلی خود و کیفیت لذت بخشی که با دیگران یا به تنهایی احساس میکردند، جا میمانند.
- همهی افراد نیاز به محرکی خارجی و داخلی برای ادامه دادن یک روز سخت دارند اما افراد مبتلا به آنهدونیا احساس لذت و شعف خاصی نمیکنند.
- تاثیر آنهدونیا بر زندگی زمانی مشخص تر می شود که جلوی پیشرفت های شغلی و عاطفی شما را میگیرد.
رابطه عاشقانه نیازمند گفتن جملات زیبا و ابراز احساس تشکر از یک روز با هم بودن است اما این افراد چنین اموری را با خوشحالی احساس نمیکنند.
همینطور در شغل و کارهای روزانه باید بتوانید در سطح مطلوبی از ارتباط با دیگران باشید و این لازمه فهمیدن خوشحالی و خط قرمز های دیگران و ابراز وجود آنها از سمت خودتان است اما افراد با علائم آنهدونیا که چیزی خوشحالشان نمیکند، نمیتوانند در این امور پیش روند.
چرا به بیلذتی دچار میشویم
تحقیقات برای دلیل ابتلا به آنهدونیا یا بیلذتی همچنان ادامه دارد اما آنچه محققان در آخرین یافتههای خود به آن رسیدهاند، مشکل در ترشح دوپامین در مغز است.
دوپامین به عنوان یک محرک پاداش و شادی برای انسان عمل میکند، بسیاری از مواقع به خاطر همین هورمون است که ما کاری را انجام میدهیم و عمیقا احساس شادی و لذت میکنیم.
مثلا ورزش میکنیم نه چون همیشه به دنبال لاغری هستیم، زیرا احساس خوبی بعد از یک روز تمرین داریم. درس میخوانیم نه چون پولدار ترین آدم دنیا شویم، چون میتوانیم احساس خوب آسودگی بعد از یک ترم را تجربه کنیم.
ترشح دوپامین در قسمت هیپوتالاموس اتفاق میافتد و برای افراد با علائم آنهدونیا به میزان کافی وجود ندارد.
درمان این افراد در جهت فعالیت هایی برای بالا بردن ترشح این هورمون و دارو درمانی نیز آنتوگنیست های دوپامین را شامل میشوند.
برای پاسخ به سوال چرا به بیلذتی دچار میشویم، باید دلایل بیماری های زمینهای، سایر بیماری های روانی و همراهی چند عامل اجتماعی و درونی را در نظر بگیریم.
درمان علائم آنهدونیا
آنهدونیا به شرایط فیزیکی و روانی گفته میشود که فرد کم کم از شدت علاقه و لذتش نسبت به اموری که قبلا با آنها شاد میشد، کاسته شدهاست.
درمان علائم آنهدونیا با بررسی علتی است که این بیلذتی از آن میآید.
این اشخاص میتوانند در دستههای زیر دچار مشکل بوده و حالا یکی از ویژگی هایی که دارند آنهدونیا باشد:
- افسردگی
- اضطراب عام
- اضطراب اجتماعی
- فوبیا
- تاثیر استرس پس از سانحه
- علائم حمله پانیک که در طول سالها بهبود نیافتند
- پارکنیسون
- کم کاری تیروئید
- مصرف مواد
- دو قطبی
- اسکیزوفرنی
در نتیجه برای درمان علائم آنهدونیا، روانشناس خوب سوالاتی از خلق و خو، شرایط عاطفی چند وقت اخیر و مقایسه با سال قبل میپرسد تا بتواند محدودهی کلی آنهدونیا را منحصر به مراجع خود پیدا کرده و با بررسی اتفاقات پیش آمده، برای او خط درمان را مشخص کند.
درمان عدم لذت از زندگی
پس از یافتن ریشهی علائم آنهدونیا که میتواند با بیانگیزگی و خستگی ناشی از افسردگی یا کمبود ویتامین ها از جمله D، کم کاری تیروئید یا سانحهای دلخراش که نتوانستهاید از آن بگذرید، باشد؛ درمان در دو خط شروع میشود:
- دارو درمانی
- روان درمانی
دارو برای عدم لذت بردن از زندگی
- اگر بیلذتی همراه با علائم افسردگی بود از SSRI ها و مولتی ویتامین ها استفاده میشود
- در صورتی که ویژگی های اسکیزوفرنی پارانوئید، هزیان، پارانویا و دو قطبی دیده شد باید مصرف دارو ابتدا برای بهبود این موارد باشد و در راستای آن عدم لذت بردن از زندگی را حل کرد
- انواع طیف اضطراب ها با آرامبخش ها و روان درمانی بهبود مییابد
- اگر هر نوع مواد مخدر مصرف میکنید ابتدا باید آن را ترک کرده و داروهایی در طیف خفیف تر برای مصرف مواد شما داده میشود سپس برای لذت نبردن از زندگی و درمان آن تمرکز میشود
عدم درمان علائم آنهدونیا چه بلایی سرمان میآورد
بیتوجهی به هر کدام از حالات و خلق و خوی، حساسیت های روانی، علائم عجیب و قابل توجه جسمانی و جدا شدن از اجتماعات متفاوت، موجب چنین پیامدهایی خواهد شد :
- موانع پیشرفت های شغلی
- فرزند پروری ایده ال
- و تهدید روابط عاطفی و اجتماعی
مثال بارز آن در فیلم بد حرف نزن، دیده میشد که شخصیت اصلی بدون توجه به احساس و درکی از دیگران برای لذت خود تلاش میکرد چه بسا معمولا هم به آن نمیرسند.
عدم درمان علائم آنهدونیا نیز با شرایط زیر قابل مشاهده است:
- چرخه خواب و بیداریتان به هم میریزد
- درک اجتماعی و تمایل به حضور در کنار دیگران که استرس را پایین و حمایت اجتماعی را بالا میبرد، سلب میشود
- اضطراب اجتماعی بالا باعث گوشه گیری بیشتر و فرو رفتن در ترسها و خیالپردازی ناسازگارانه است
- بیلذتی همراه با بیانگیزگی یا ادامه دادن رفتار های تخریبگر به جسم و روانتان آسیب های جدی میزد
- میتواند روابط شما را بر هم زند تا جایی که دیگر کسی را در اطراف خود نداشته باشید
- شخصی بدبین، اهمالکار یا گوشهگیر از شما میسازد
- معمولا علائم آنهدونیا جزو بیماری های فیزیکی یا روانی دیگر است که عدم شروع درمان خطر جدی برای خودکشی و دگر آزاری دارد
تست آنهدونیا
تست یا آزمون خاصی برای آنهدونیا وجود ندارد.
در تست هایی که دیده میشود هم علائم بیماری های روانی و جسمانی همراه و همبود پرسیده میشود.
به طور مثال آیا مواد مصرف میکنید؟ نگاه خاکستری به امور دارید؟ میزان نبود لذت در زندگی تا چه اندازه است؟
بهتر است در صورت وجود علائم آنهدونیا به یک روانشناس یا روانپزشک مراجعه کنید و آنها ضمن مصاحبه بالینی سوالات مربوط و لازم را نیز میپرسند.
منابع:
بدون دیدگاه