اختلال شخصیت اسکیزوتایپال فرد را در توهمات، باورهای هذیانیِ عمیق و رفتارهایی بر اساس این باورها قرار میدهد.
علامت اسکیزوتایپال میتواند منطقی بروز پیدا کرده و حتی تا سالها پنهان بماند اما زمانی که به عمق این افراد نزدیک میشوید، اعتقادات عمیقی که سرچشمههای خطرناک برای زندگی دیگران خواهد داشت را میبیند.
از جمله تفکرات عمده این اختلال شخصیت:
-
پای نجات دهندهی بزرگ در میان است که یا خودشان هستند یا آن شخص با این افراد در ارتباط است
-
برای نجات دیگران کارهایی از جمله قتل، انزوا جویی و تلاش برای بقا میکنند
-
توهم اینکه جهان به پایان میرسد، دنیا به زودی در آتش فرو میرود و …
اختلال شخصیت اسکیزوتایپال چیست
علامت اسکیزوتایپال، به دلیل وجود در دستهی اختلالات شخصیت ، عمیق، گاها ناپیدا اما به شدت ویرانکنندهی زندگی شخصی، اجتماعی و کاری است.
خوشهی A در اختلالات شخصیت طبق DSM ( انجمن روانشناسی آمریکا) شامل 3 اختلال پایدار به نامهای زیر هستند:
این 3 اختلال در ابتدای جدول قرار میگیرند، و بر روی زندگی فردی، به خصوص زوجین و خانواده بسیار تاثیر گذارند.
3 علامت اسکیزوتایپال به زبان ساده:
- اسکیزوتایپال در معنای عام و ساده در مشکلات ارتباطی، عقاید عجیب و غریب، عدم نزدیکی و احساسات سطحی ظهور پیدا میکند.
- شخصی که دچار این اختلال شخصیت است باورهایی راجع به دنیای ماورایی یا نزر کرده دارد؛ همچنین نمیتواند ارتباطی از احساسات داشته باشد.
- آنچه لازم است بدانید این است که آنها جماعتی شبیه به خود هستند که دور هم جمع شدند. مانند یک دسته هنرمند ناهنجار یا گروه خانوادگی با درکهای ناقص.
- ادامهی روند زندگی با توهمات اسکیزوتایپالی به شدت سخت و چالشبرانگیز است با این حال به دلیل توانایی متقاعد کردن برخی از آنها به ویژه درحوزههایی نزدیک به مذهب یا هنر میتوانند در جامعه نیز به حضور خود ادامه دهند.
تفاوت اسکیزوتایپال و اسکیزوفرن
اسکیزوتایپال برای نخستین بار در DSM، کتاب اختلالات روانی و آماری، در سال 1980 معرفی شد.
در آن زمان ارتباط نزدیک و تنگاتنگی بین علامت اسکیزوتایپال و اسکیزوفرن وجود داشت تا جایی که معتقد بودند والدین اسکیزوفرنی فرزندانی با علامت اسکیزوتایپال به دنیا میآورند.
واقعا هم شباهتهایی بین اسکیزوتایپال و اسکیزوفرن وجود دارد مثلا:
- نبود عاطفهی عمیق
- رابطههای سطحی
- اعتقادات عجیب و غریب
- در هر دو بیماری روانی ، تاثیر ژنتیک بسیار است به طوری که نواحی مشترکی در DNA هر دو گروه دیده شده
این چهار ویژگی در علامت اسکیزوتایپال و اسکیزوفرن مشترک هستند با اینحال تفاوت هایی نیز دیده شده، شامل:
- اسکیزوفرنها واقعا خطای دیداری را مشاهده میکنند و مثلا میبینند که فردی بیرون از خانه صدایشان میزد یا کسی پتو را از رویشان کنار کشیده
- اما علامت اسکیزوتایپال باور به فرامادی ها هست بدون اینکه تا کنون شخص با آنها ارتباطی داشته یا دستهکم ارتباط جدی و طولانی داشته باشد
- فرد اسکیزوتایپالی میگویید او برگزیدهی خدا هست و باید به حرف او که دنیا به آخر میرسد گوش دهیم. حال او ممکن است صدایی محو شنیده باشد یا صرفا باور قوی به این موضوع دارد اما اسکیزوفرن آنچنان توهماتش شدید است که دست به قتل تمام خانواده در یک شب بزند
تفاوت علامت اسکیزوتایپال و اسکیزوئید
- آنها هم شبیه به اسکیزوتایپال در شاخهی A اختلالات روانی قرار میگیرند و تصمیمگیرندگان فعال به تنهایی هستند.
- در اسکیزوئید تمایل واقعی به تنهایی، نبود همراه، حضور در اتاقی ساکت و حتی کارهای تکی و بدون همکار و گروهی دیده میشود.
- با این وجود آنها در این اعمال واقعا خوب هستند و ناراحت اینکه یاری در زندگی خود ندارند، احساس نمیکنند.
- در مخالفت با این ویژگی ها اسکیزوتایپالها به دنبال کسانی میگردند که حرفشان را بشنوند و قبول داشته باشد.
شباهت علامت اسکیزوتایپال و اسکیزوئید:
- هر دو بیماری روانی ـ ارثی دورههایی از تنهایی دیده شده اما برای اسکیزوئید بسیار طولانیتر و به خواست خود است
- در تازهترین یافتهها با 20 شرکتکننده که هر دو مبتلا به علامت اسکیزوتایپال و اسکیزوئید بودند، حجم بیشتر از طبیعی مایع سفید در بخش حرکتی و پیشحرکتی دیده شد
تفاوت علامت اسکیزوتایپال و اسکیزوئید:
اسکیزوئید ها به انتخاب و علاقه خود تنهایی را میپذیرند حتی اگر موجب مشکلات اجتماعی، شغلی و ارتباطی شود اما اسکیزوتایپال ها حتی در گروههایی شبیه به خود فعالیت میکنند.
7 علامت واقعی اسکیزوتایپال
- رفتار جامع آنها شامل بازداری، انزوا از کشفیات و توهمات شنیداری است
- علاقهای به پاداش، پشتکار و وابستگی یا تایید اجتماعی در آنها وجود ندارد؛ به همین دلیل لباسها، نوع آراستن موها و صحبت بدون توجه به هنجارهای اجتماعی است
- آنها اجتناب از آسیب دارند ( حتی توهماتشان نیز حول محور آسیبها مثل پایان جهان یا تمایل به قتل رساندن آنها هست)
- عدم قطعیت، رفتار خجالتی و برخی موارد گم شدن بین بقیه در آنها مشاهده خواهد شد
- پشتکار کم با سهولت و راحتی و در نهایت ناامیدی در اسکیزوتایپال همراه است
- اختلال شخصیت خوشه A در بین بیخانمان ها یا افرادی که در بهزیستی دورههای نخستین زندگی خود را گذراندهاند بیشتر گزارش شده
- تفکرات جادویی و باورهای عجیب شامل افکار پارانویا در ظاهر
همینطور دو ویژگی در نشانگان اسکیزوتایپال حائز توجه است:
- توهمات بدنی یا احساس حضور شخصی دیگر وجود دارد اما نه به شدت اسکیزوفرن
- همراهی این بیماری با اسکیزوفرنی، افسردگی، افکار خودکشی، اختلالا شخصیت دیگر، مشکل در کار و مدرسه نمایان میشود
چهچیزی اسکیزوتایپال ها را به وجود میآورد
همانطور که پیشتر دیدیم علامت اسکیزوتایپال عجیب و سر درگم کننده بود؛ با توجه به اینکه هر دلیلی برای اختلالات شخصیت و بیماریهای روانی وجود دارد، روانشناسان با بررسی مورد های بالینی به چنین احتمالاتی برای به وجود آمدن اسکیزوتایپال ها رسیدند:
- علامت اسکیزوتایپال میتواند به دلیل افسردگی در کودکی باشد
- زندانیانی که تجربهی پرورشگاه یا بهزیستی داشتند با احتمال قویتری به این اختلال شخصیت دچار خواهند شد
- بیماریهای جسمی از جمله: تومور مغزی، هانتینتگتون، ام اس ، اختلالات غدد درونریز، مسمومیت با فلزات سنگین، ایدز و صرع این بیماری را پیشبینی میکند
- نظریهی روانکاوی میگویند: اختلالات شخصیت نوعی سازوکار دفاعی ایگو برای محافظت از سلامت روان همانند گفتگوی درونی، در برابر اضطراب است
- در اپیژنتیک این مبتلایان، مقدار کمتری از دوپامین وجود دارد که سبب میشود علاقهای به تایید اجتماعی نداشته باشند و از انزوا و اجتناب آنها حمایت کند
ازدواج با اسکیزوتایپال ( اختلالات شخصیت )
اولا باید بدانید این افراد از اختلال شخصیت رنج میبرند؛ این بدان معناست:
- درک و بینش نسبت به بیماری خود ندارند
- اگر هم به خاطر شما احساس اجبار به مراجعه نزد روانشناس خوب را بکنند درمان آنها بسیار سخت و چالش برانگیز است
- نکته دیگر که در ازدواج با اسکیزوتایپال باید بدانید این است که آنها به احتمال زیاد در خانوادههای باثباتی رشد نکردهاند. زندگی به خصوص در ایران با ارتباط قوی خانوادگی مراحل سختی را برای جدا شدن از آنها پیش بینی خواهد کرد
- افراد اسکیزوتایپال اگر کسانی شبیه به خود را در زندگی داشته باشند امکان اینکه بخواهند شما نیز شکل آنها شده یا به پذیرش برسید، زیاد است
3 فیلم اختلال شخصیت اسکیزوتایپال
1. ویلی ونکا / Willy Wonka
نمونهای معروف ولی شیرین از اختلال شخصیت اسکیزوتایپال، ویلی وونکای کارخانه شکلات سازی بود.
هویت ونکا، این آدم مرموز شکلات فروشی، برنامههایش برای انتخاب برگزیدگانی که وارد کارخانه شوند و افکار و عقاید خاصی که داشت همگی نمودی از علامت اسکیزوتایپال است.
هرچند او بسیار موفق در فعالیتهای کاریش بود اما کسی به جز یک بچه با قوه ی تخیل قوی نتوانسته بود کنارش بماند.
2. راننده تاکسی / Taxi Driver
باورهای عجیب و غریب و توهمات جزئی در فیلم روانشناسی راننده تاکسی هم میتواند نمونهای از سمپتوم ها ( نشانگان ) اسکیزوتایپال باشد.
3.جوکر / The Joker
نمونهای قوی و استثنایی از باورهای عجیب و غریب برای رهایی مردم و نجاتدهندهی بشریت ( که افکار غالب اسکیزوتایپال است) در سری فیلمهای جوکر دیده میشود.
هرچند همگی ما در جوکر 1 یا جوکر 2 طرفدار او بودیم اما در نهایت از نظر یک کارشناس روانی او نه تنها از عقلانیت کافی برخوردار نبود بلکه زندگی گذشتهش حمایت کننده اختلالات شخصیت نه مشکلات روانی معمول است.
منابع:
بدون دیدگاه