همهی والدین زمانی را به خاطر میآورند که کودک یا نوجوان در خانه بحث کرده، حرکتی خشونت آمیز از خود نشان داده یا از او کارهایی پرخطر دیدهاند.
با اینحال وقتی حرف از نشانههای بد رفتاری خاص و سلوک در کودکی و نوجوانی است، اختلالات جدی روحی و روانی در رفتار کودک و نوجوان دیده خواهد شد.
با ما همراه باشید تا بتوانید بهتر به خود و فرزندانتان کمک کنید، آنها را درک کنید و در مسیری که هستند همراهیشان کنید.
نشانههای سلوک conduct disorder چیست
- اختلال سلوک یکی از بیماریهای روانی است که در کودک و نوجوان معمولا سنین 10 تا 19 سالگی بروز میکند و به شکل بدرفتاری خاص، گسترده و عذاب آور است.
- شیوع آن، حداقل در جوامعی که قابل بررسی بوده، بیشتر پسرها را درگیر و از سنین 10 یا 11 سالگی نخستین نشانههای بدرفتاری کودک که معمولا شب بیرون ماندن از خانه است، دیده میشود.
4 نشانهی اصلی که در راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات DSM برای سلوک و بدرفتاری کودک و نوجوان آمده، به شرح زیر است:
1.آسیب به دیگران یا حیوانات
آنها به طور سادهای احساس عذاب وجدان ندارند.
- کودکان یا نوجوانان مبتلا به سلوک میتوانند زنبوری را به دردناکترین حالت ممکن بکشند یا بچهی دیگری را در دردسری جدی بیندازند اما احساس ترس یا نگرانی نداشته باشند.
- از جلوههای دیگر این موضوع روابط متعدد، ناپایدار و سطحی؛ رانندگی بیمهابا و رفتارهای پر خطر مانند حمل اسلحه، دعوا و اجبار به رابطه است.
2.دزدی، فریب و دروغگویی
- نشانههای سلوک یا بدرفتاری کودکان در فریب آنها برای دوری از مسئولیت یا غیبتهای مداوم نیز تجلی مییابد.
- آنها به خانهها، مغازهها یا فروشگاهها میروند و آشکارا یا پنهان دزدی میکنند.
- از فریبکاری استفاده میکنند و دیگران را به دردسر تا خود را از مهلکهای که ساختند نجات دهند.
3.نقض جدی قوانین
- از جمله نشانههای بدرفتاری در نوجوان این است که آنها بدون هیچ دلیل روشنی از قوانینی که برای حفظ و سلامت جامعه و خود وجود دارد، سر باز میزند.
- آنها به همین جهت از مدرسه، خانه، کارهای پارهوقت فرار میکنند و ممکن است یک شب کامل به خانه نیاید یا چند شب بسیار دیروقت برگردند.
4. تخریب اموال شخصی یا عمومی
- از جمله نشانههای پر واضح سلوک، علاقه به آتش و سوزاندن مکان ها است.
- آنها اتوبوس مدرسه را خراب میکنند، لباس همکلاسی هایشان را پاره یا کثیف میکنند و آتش سوزی عمدی به راه میاندازند.
- بدون توجه به آنچه بقیه میاندیشند یا به نظر کار درستی میرسد هنجارهای اجتماعی را زیر پا میگذارند و گاها هیچ احساس اشتباهی بابت آن ندارند.
این نشانهها برایتان آشنا نیست؟ آیا شبیه به همین در بزرگسالان با بیماری شخصیت ضد اجتماعی تعریف نشده؟
تفاوت بدرفتاری (سلوک) در کودکان و نوجوانان با اختلال شخصیت ضد اجتماعی
اختلالات شخصیت از بعد از دورهی نوجوانی یعنی 19 سالگی قابل تشخیص است؛ تنها با یک استثنا.
در خصوص اختلال شخصیت ضد اجتماعی یا آنتی سوشال (ASPD) از سنین 9 تا 11 سالگی نشانههای بیماری با اندکی تغییر به نام اختلال سلوک در کودکان و نوجوانان قابل تایید است.
از همینجا میتوان اهمیت بسیار زیاد این اختلال و مشکلاتی که در پی خواهد داشت را فهمید.
توجه والدین به تخریب، خرابکاری، بدجنسی و بیانصافی کودکان و نوجوانشان باید بالا رفته و تفاوت آن با شیطنتهای مختص به آن سن را بفهمند.
اگر پشت هر حرف، دعوا، خشم یا بدجنسی سایهای از بیاحساسی، عدم دلرحمی و دلسوزی دیده شد به مشاوره نوجوان یا روانشناس کودک مراجعه کنید.
اختلال سلوک ژنتیکی است؟
سلوک و پس از آن آنتی سوشال (ضد اجتماعی) به نظر خطرناکترین و به نوبهی خود عجیبترین اختلال در طیف بیداری و هوشیاری است.
در اسکیزوفرن فرد در نوعی خواب و وهم به سر میبرد اما این ضد اجتماعیها هستند که در بیداری، با استدلالهای جذاب، حتی به نقل از کتاب عشق ویرانگر: حرافان دلفریب زیبا، صدمات بسیاری به دیگران میزنند.
پس سوال مهمی که سالها با آن روبه رو هستند این است که آیا سلوک و گروهی که در آن قرار دارد یعنی اختلال خلق نافرمان از ژنها و والدین میرسد؟
پاسخ این است که: ژنتیک در اختلال سلوک و برخی از رفتارهای دیگر دستهی بیماریهای اختلال خلق نافرمان، یکی از عوامل تاثیر گذار تا کنون شناخته شده است.
ویژگیهای تکانشگری، پرخاشگری و خشم فراگیر، نشان از میزان بالای تستسترون است که غیر طبیعی و به دلیل ژنتیکی در برخی افراد در سطح بالاتری وجود دارد.
آسیب مغزی تروماتیک، تشنج و آسیب عصبی که در دورههای ابتدایی زندگی و حتی جنینی رخ دهد نیز در ابتلا به سلوک تاثیر گذار است.
نقش محیط در ابتلا کودک و نوجوان به نشانههای سلوک
روانشناسان و روانپزشکان هر دو به تاثیرپذیری کودک و نوجوان از محیط توجه ورزیدند؛ به خصوص افرادی که در خانوادههای نهچندان سالم رشد کردند در وضعیت حساستری هستند.
شرایط محیطی که ریسک ابتلا به بد درفتاری در کودکان یا سلوک را افزایش میدهد:
- والدین مبتلا به اعتیاد به انواع مخدر از جمله ماریجوآنا یا الکل
- پدر و مادری که خود یکی از اختلالات شخصیت، ADHD یا بیش فعالی داشته باشند
- خانوادههای پرتنش، پر از دعوا و آسیبهای جسمی و فیزیکی یا روانی مانند تهمت، افترا، بیحرمتی
- بیکاری و قشر ضعیف خانواده
همبودی بیماریهای اعصاب و روان با سلوک
یکی از پرسشهای پرطرفدار والدین این است که: چرا بدرفتاری کودک و نوجوان ما به گوشهگیری و یا اضطراب شدید تبدیل شده؟
همانطور که نوعی ویروس برای یکی بدندرد، کسالت و بیقراری و برای دیگری تب به دنبال دارد، بیماریهای اعصاب و روان هم متفاوت و با همبود یا کاموربید های متفاوت هستند.
نشانههای سلوک نیز با برخی بیماریهای روانی همبود خواهد شد؛ از جمله:
در صورت مشاهد تغییر خلق و اعمال باید حتما با مرکز روانپزشکی یا روانشناسی و در بیشتر موارد هر دو آنها صحبت کنید.
درمان نشانههای سلوک در کودک و نوجوان
طبق گفتهی درمانگران حرفهای بعد از تشخیص مناسب و زودهنگام، درمان میتواند در چهار طیف پیش برود:
1
1.تکنیکهای گفتار درمانی فردی
به مجموعهای از کمک حرفهای درمانگر فردی گفته میشود که به تغییر اندیشه، افکار، عقاید و رفتار منجر شود.
توسعه مهارت های فردی: به کودک و نوجوان آموزش دهیم چهطور با دیگران ارتباط برقرار کند، با آنها دوست شود، از احساسات آنها مطلع و پاسخی درست بدهد.
از جمله اهداف و اعمالی که در رفتار درمانی فردی روی آن تمرکز میشود:
1.تقویت روابط با حل تعارضات: هنگامی که فرد دارای سلوک بداند چهطور با دیگران آشتی کند
و احساسات ناپایداری که تجربه میکند به صورت واقعی در دنیای بیرون رخ نداده
بهتر میتواند بر احساسات و اعمال مخرب خود چیره شود
2.یادگیری مهارت برای کاهش تاثیر منفی بر محیط: کودک و نوجوان در ابتدا باید به درک این مسئله برسد که مهارتهایی که شاید دیگران به طور از پیش تعین شده دارند، در خودشان نیاز به آموزش است.
سپس به یادگیری بپردازند مثلا اینکه چهطور خشم و احساس وسوسه به اعمال مخرب مانند آتشسوزی تا تخریب را تغییر دهند و کار دیگری مانند ورزش یا تیراندازی با کمان را امتحان کنند.
2. خانواده درمانی
آموزش مدیریت از سمت والدین بسیار در کنترل بدرفتاری کودکان مهم است.
به مادر گفتهشود چه پاداشهایی و در ازای چه انتظاراتی از نظم و انظباط به فرزند خود بدهد.
3.جامعه
اگر کودک شما بدرفتاری خاصی دارد ممکن است به سلوک مبتلا باشد.
احساس خشم شدید و فراگیر، تمایل به پرخاشگری و آسیب و ضرر به دیگران و حیوانات از علائم قابل تامل هستند که نه تنها در خانه بلکه در جامعه باید به توجه شود.
به جز خانه، زمینهای بازی و مدارس از جمله موارد پرتکرار این رفتار های خشونت آمیز هستند و با کمک معلمان والدین نیز بهتر درک و برای درمان اقدام خواهند کرد.
پس جامعه در اینجا باید برای کنترل خشم کودک و نوجوان فضایی امن به وجود بیاورد و آگاهی کافی به مربیان ورزشی، معلمان و مدیران بدهد.
همینطور اگر شما در وضعیت بعد از تشخیص اختلال سلوک هستید، به معلمان فرزند خود راجع به شرایط او توضیحات کامل بدهید چرا که شاید معلم هیچ آگاهی از اختلالات روانی نداشته باشد.
با توضیح به معلمان و مدیران دربارهی استراتژیهایی که باید استفاده شود،کلاسهای درس را بهینه و امکان استفاده از مراکز آموزشی را برای فرزندتان و دیگران راحتتر کنید.
4.دارو درمانی
اگر فرزند شما غیرقابل کنترل باشد، گفتار درمانی یا گروه درمانی ( که گزینهی حمایتی و درککننده بسیار عالی هست) دیگر جوابگو نیست.
کنترل باید قوی تر و در سطح دارو درمانی با تجویز روانپزشک اتفاق بیوفتد.
البته نگران نباشید؛ امکان دارد بعد از یک دوره مصرف دارو، با رواندرمانی به همان نتایج برسید و دارو را قطع کنید.
مراقبت از خود در زمانی که فرزند سلوک دارید
گوش به زنگی، نظم و تحکمی که مادر و پدر دارای فرزند با نشانههای سلوک باید همیشه داشته باشند بدون شک طاقتفرسا و چه بسا ریسک احتمال به بیماریهای روانی را برای خودشان بالا میبرد.
شما باید همیشه حواستان به خرابکاریهای فرزندتان و دلجویی از خانوادهها و افرادی که آسیب دیدند یا پرداخت خسارت و مهم تر از آن نگرانی از بابت سلامت فرزندتان، باشید.
با اینحال اگر شما فرزندپروری را تمام و کمال انجام داده باشید، به توصیهی پزشکان عمل کرده و برای درک بیماری فرزندتان وقت گذاشته باشید، حالا وقت آن است که به خودتان هم کمک کنید.
لیستی کوتاه اما موثر وجود دارد اگر بدرفتاری کودک و نوجوان شما را اذیت میکند:
- اطمینان از داشتن گروه حمایتی به خصوص در مواقع استرس؛ این گروه میتواند یک گروه درمانی باشد
- مدیتیشن و ذهن آگاهی تا خستگی روانیتان کاهش یابد
- اطمینان از تغذیه کافی و سلام؛ حتی مواقعی که احساس میکنید چیزی از گلویتان پایین نمیرود این غذاست که سوخت و انرژی مورد نیاز شما را تامین میکند
- به اشتراک گذاشتن احساسات با همسر و درخواست کمک از او
منابع:
بدون دیدگاه