در خصوص تاثیر موسیقی بر روان میتوان از آن جهت سخن گفت که:
متخصصان علوم اعصاب نتهای بالا و پایین موسیقی را که بر فرکانسهای آلفا و امگا ذهن تاثیر گذارند، نقشی موثر در بهبود سلامت روان، علائم افسردگی و اضطراب، رشد زبانی و ذهنی کودک میدانند.
در این مقاله به بررسی چگونگی تاثیر موسیقی بر روان و راههای افزایش تاثیر موسیقی میپردازیم.
موسیقی درمانی (music therapy) چیست
به دلیل بررسی و تحقیقات عمده بر روی تاثیر موسیقی بر روان، موسیقی درمانی به عنوان درمان پشتیبان چندین دهه هست که در کشورهای متعدد صورت میگیرد.
این بدین معناست که موسیقی درمانی خود جزوی از یک برنامهی درمانی بزرگتر مانند دارو درمانی یا روان درمانی با رویکرد درمانی خاص است.
در این جلسات، درمانگر آموزش دیده راجع به سلیقه شما از موسیقی و ترجیحات میپرسد. میتوانید موسیقی بسازید، آهنگ بخوانید و یا با گوش دادن به موسیقی راجع به احساس و معنای آن صحبت کنید.
روانشناس خوب در اینجا تنها به امور سطحی اکتفا نمیکند و با توجه به تاثیر موسیقی بر روان شما، در صورت نیاز به روانپزشک ارجاع داده و اهدافی بلند مدت در جهت بهبود شما میچیند.
چه کسانی میتوانند در جلسات موسیقی درمانی شرکت کنند؟
از کودکی تا بزرگسالی میتوانند در این جلسات شرکت کنند.
فرزند کودک یا نوجوان شما میتواند با تاثیر موسیقی بر روان به درک بهتر احساسات و عواطف، بیان خود و شناخت بهتر محیط، توانایی های ذهنی و زبانی دست یابد.
بزرگسالان نیز همراه با انواع روان درمانی های دیگر از تاثیر مثبت موسیقی بر اختلالاتی همچون:
- اضطراب
- افسردگی
- ptsd
- سرطان
- زوال عقل
- پارکینسون
- دردهای حاد و مزمن
بهره برده و گزارشهایی در جهت بهبود سریعتر گزارش دادهاند.
3 تاثیر موسیقی بر روان
1. درمان بیماریهای عصبی
- با تصویربرداریهای مغناطیسی EEG و FMRI به تاثیر موسیقی بر روان بیماران پارکینسون، زوال عقل و سرطان رسیدند.
- دور از تصور نیست که موسیقی با توانایی تحریک و ارسال پالس (محرک) های عصبی به نواحی مختلف مغز و ترشح هورمونها از این نواحی به این بیماران کمک کرده است.
- موسیقی مناسب در بیمارستانها کنار تخت مریضها و در گروهدرمانی هایی که اجرا شده گزارشهایی از تسریع روند درمان گرفته.
2.احساس خوشی و رفاه
- سلمپیور، دکتر عصبشناس، تاثیر موسیقی بر روان را در بخش باستانی مغز در مهرهداران پیدا کرد.
- با بررسی اعصاب میتوان نتیجه گرفت گوش دادن به موسیقی از هزاران سال پیش در نهاد آدمی وجود داشته. این را میتوان به دلیل اثر آرامشبخش و همنوازی آن با ذهن افراد یا همانطور که یونگ گفته کهن الگو ها تا کنون تعقیب کرد.
- گوش دادن به موسیقی لذتبخش، و نه هر موسیقی، که با آن ارتباطی برقرار شود سبب ترشح هورمونهای لذت بخش از جمله دوپامین میشود که همانند احساسی ست که با مصرف کوکائین، آمفتامین و رابطه جنسی تجربه میکنید.
3.تنظیم عاطفی و بهبود خلق و خو
محققان و روانشناسان به این نتیجه رسیدند که نوتهای ماژور یعنی موسیقیهایی با سرعت بیشتر، احساس روشنایی و خوشحالی را منتقل میکنند.
در مقابل نوتهای مینور برخلاف آن عمل میکنند و با افزایش گاما به آرامش و رخوت افزوده که هر کدام در شرایطی خاص از آن استفاده خواهد شد.
از همین جهت میتوان همراه با رواندرمانی و دارودرمانی ها، تکالیف موسیقی در خانه را در نظر گرفت تا احساسات خوشایند توسط بیماران بیشتر احساس شود.
از طرفی افراد با بیماریهای اضطرابی ـ استرسی یا PTSD نیازمند احساس آرامش و رکود در لحظه حملات هستند و نوع موسیقی بدون شدت و ضربات متداول به آنها کمک خواهد کرد.
بیماری بیموسیقی (آموسیا)
- با وجود تمام تاثیرات طبیعی که موسیقی بر روان و جسم آدمی ایفا میکند برخی افراد از آن بیبهره میمانند.
- آموسیا جلوهای از اختلالات شنوایی است که فرد ناتوان از درک زیر و بمی و ابعاد موسیقیایی میشود.
- تشخیص آموسیا به عدم توانایی برای درک، لذت بردن از زیر و بمی و طنینهای موسیقی و حتی سخن گفتن اشاره دارد.
- از این جهت میتوان انتظار داشت آنها احساسات را از شکلی که بقیه درک میکنند، دریافت نخواهد کرد نه حداقل آنهایی که همگی ما میتوانیم از موسیقی بفهمیم.
چطور از موسیقی برای رشد کودک و نوجوان استفاده کنیم
تاثیر موسیقی بر روان به ویژه در حیطهی درک و آگاهی، بیان و رشد زبانی به کودک و نوجوان مربوط خواهد شد.
این درک یا بینش به علاقهای فراتر از جمع کوچک دوستانه یا موسیقیهایی که در خلوت گوش میدهید، برمیگردد.
کودکی که عمیقا با موسیقی ارتباط برقرار میکند، با گرفتن آلتهای موسیقی حسی از شعف و آزادی میکند.
نوجوانان نیز با موسیقی درمانی میتوانند ارتباطی ورای سخن گفتن و به طور عالی را تجربه کنند که به آنها در سنین سخت نوجوانی کمکی شایانی میکند.
ارتباط موسیقی با شخصیت
تحقیقات اخیر توسط پاتریک تول و همکاران با 130 آزمودنی نشان داد درک و علاقه به موسیقی با عواملی ارتباط دارد از جمله:
- سبکهای یادگیری
- تجربهی پیشین از انواع موسیقی
- شخصیت (میزان وظیفهشناسی که از آزمون شخصیت neo برآمده)
همانطور که قبلا در تأثیر موسیقی بر روان گفتیم موسیقیهای خوشایند میتواند با ترشح دوپامین سطح علاقهمندی در کار و تمرکز را بالا ببرد.
پس موسیقی به کودکان زمانی که بخواهیم علاقه و توجهشان را در اموری بالا ببریم بسیار مفید خواهد بود.
مربیان و معلمان میتوانند از موسیقی در انجام تکالیف و آموزش استفاده کنند. موسیقی آرام و متناسب به یادگیری زبان و ریاضی کمک میکند.
همینطور به دلیل تاثیرپذیری کودک و نوجوان در دورههای اولیه ی رشد، موسیقی به آنها شناختی فراتر از کلمات میدهد. شاید با آن بتوانند راحتتر با دیگران از جمله بزرگسالانه ارتباط برقرار کنند.
چگونه نتها بر احساسات ما اثر میگذارند؟
تاثیر موسیقی بر روان را میتوان از تگذشتهای دور تا به امروز بررسی کرد.
- موسیقی در زمین مسابقات حرفهای پخش میشود، فیلمهای احساسی بیشترین احساس را با موسیقی منتقل میکنند و نواختن پیانو یا خواننده مورد علاقهتان در چند قدمی احساسی از شعف و هیجان به وجود میآورد.
- اما تاریخچهی موسیقی آنچنان کهن است که میتوان از چین و ایران باستان تا بومیهای آفریقایی و آمریکایی که از آن به عنوان دعا، نیایش، شادیهای پس از جنگ و بیان احساسات جمعی استفاده میکردند، یاد برد.
- دستهای از روانشناسان کودک و نوجوان که معتقد به فرایندهای رشد همانند پیاژه یا مونتسوری هستند، نواختن موسیقی را نه صرفا یک تفریح که توانایی نیرومند برای یادگیریِ پشتکار، بیان احساسات بدون نیاز به گفتار و گسترش نیروهای درونی میدانند.
چرا به موسیقی علاقه داریم
دو عنصر مهم در موزیک به صورت علمی نهفته که میتواند بر تاثیر موسیقی بر روان دلالت داشته باشد:
1.موسیقی نشاندهنده بقا
نخستین جوامع بشری نیاز به حفظ و مراقب از خود داشتند.
آنها باید صدای خطرناک محیط از جمله غرش حیوانات و صدای پای مهاجمان را از صد فرسخی تشخیص میدادند.
همینطور با نجواهای آرامبخش احساس در خانه بودن و امنیت میکردند.
پس دقت به طنین های اطراف اهمیتش به اندازهی بقا بود.
اگر نظریهی یونگ درباره کهن الگوها را به یاد آوریم، این عناصر موسیقیایی که در ابتدا برای زندهماندن در روح جمعی بشر حفظ شده اکنون به شکل لذتبخش به نسلهای کنونی انتقال یافته.
2.وحدت از طریق موسیقی
یکی دیگر از بررسی تاثیر موسیقی بر روان از حوزههای دینی، نیایش و پرستش میآید که در آن موسیقی نقش پررنگ داشته.
از آفریقای جنوبی تا آمریکای لاتین و چین و هند، موسیقی در کلیسا تا نمایشهای سپاس از طبیعت سرخپوستان، تمامی آنها با موسیقی عجین شده چرا که این حرکت نوت ها حسی از وحدت و پکپارچگی را به القا میکند.
وقتی در کنسرت یا نمایشها همگی با هم آهنگی میخوانند یا موسیقی مشترکی را درک میکنند به احساس جمعی از موسیقی میرسند.
سخن آخر تاثیر موسیقی بر روان انسان
- تا به امروز نشانههای گستردهای از علاقه و حضور موسیقی و به نسبت تاثیر آن بر روان آدمی پیدا بوده.
- حال باید از آن در رشد و توسعه فردی و بهخصوص برای کودکان و نوجوان بهره گرفته شود.
از جمله فواید موسیقی که در تواریخ تا جوامع امروزی آدمی از آن بهره برده شامل:
- افزایش تمرکز و علاقه به فعالیتهای جدید یا قدیمی
- ایجاد احساس وحدت و گروههای حمایتی در هنگام آشفتگیهای روانی (مثلا افسردگی یا سوگ)
- بیان احساسات خود و درک عمیقتر عواطف دیگران
- ترشح دوپامین و احساس خرسندی، سرزندگی و هدفمندی
منابع:
بدون دیدگاه