“بدبختی همراهی را دوست دارد”
“لبخند مسری است”
احساساتی که از طریق حالات چهره به چهره، بو، رنگ، صدا و حالت محیط از شخصی به یک شخص یا گروهی از افراد انتقال مییابد، سرایت عاطفی نام دارد.
یکی از عوامل تاثیر گذار در سرایت عاطفی، شناخت آدمی و اثر گذاری هدفمند است؛ این کار در بازاریابی، سینما، تاتر، توسط کمدین ها و رستوران داران به وفور اجرا شده.
سرایت عاطفی چیست
احساسات انتقال یافته، در علم عصب شناختی و فیزیولوژیک اثبات شده.
یک سری نورون ها به نام یاخته های آینهای در مغز وجود دارد که رفتار، احساسات و تا حدی شناخت دیگران را کپی میکند.
یعنی اگر طرف مقابل شما بخندد، گریه کند یا از عصبانیت فریاد بکشد نورونهای آینهای با سرایت عاطفی، باعث انتقال این احساسات به شما میشوند.
با اینحال تنها جنبهی فیزیولوژیک در کار نیست بلکه انسان اجتماعی و دارای ظرفیت های روانشناختی است.
- این بدان معناست که انسانِ اجتماعی با حضور در اجتماع و ارتباطات، هر روزه به اشخاصی خاص یا عام متوجه احساسات شده و در یک همدلی اجتماعی با آنها سهیم میشود.
- همینطور با ظرفیت های روانشناختی و در سطحی از سلامت روان، باید هر شخص از سرایت عاطفی بهرهمند باشد تا امکان احساس عمیق همدردی و شناخت خود و دیگران را داشتهباشد.
مهار سرایت عاطفی برای حفظ سلامتی لازم است
با اینکه این فرایند به صورت خودآگاه و با احساسات به جا و به اندازه مفید و کارآمد خواهد بود اما اگر الگو پذیری عاطفی شما از بیرون زیاد باشد به شما آسیب میرساند.
اگر با هر خوشحالی سریع شگفت زده و با هر علامت افسردگی، نشخوار یا کم فعالیتی دیگران مود خود را پایین بیاورید زندگی برایتان شبیه به بازی در چرخ و فلک بدون ثبات و آرامش خواهد بود.
در این مواقع با آموزش یک سری مهارت ها مقاومتخود را در برابر دیگران بالا ببرید.
احساسات مضر از سمت و سوی دیگران باعث فرسودگی شغلی، بینظمی و در نهایت گوشهگیری در افراد خواهد بود.
انواع راههای مهار سرایت عاطفی:
- چنان که میدانید در این خصوص چالش دارید، در تاریخ های مهم مثل مهمانی، کنفرانس، ترفیع و… از دوستان و نزدیکان بخواهید احساسات منفی خود را برای شما تعریف نکنند
- با افرادی که دارای مود همیشه پایین و در تلاش برای ابراز مداوم آن هستند تا جایی که میتوانید کج دار و مریز و یا قطع ارتباط کنید
- برای سلامت روان خود ساعتی در روز را به استراحت به دور از فضای تنشزا اختصاص دهید ـ ممکن است برای برخی این رویا باشد اما تا زمانی که بلند نشوید و حرکتی نکنید رویا میماند ـ
- در صورت بروز احساسات بسیار منفی و شدید به طوری که برای خود یا دیگران موجب اذیت شد با کلینیک روانشناسی یا مرکز مشاوره و روانپزشکی تماس بگیرید تا به شما کمک حرفهای کنند
- بازسازی شناختی انجام دهید؛ هر زمان که در معرض سرایت عاطفی اجتماعی یا فردی قرار گرفتهاید یک گام به عقب بردارید؛ نفس عمیق بکشید و به خوبی دور و برتان را نگاه کنید که چه اتفاقی در حال افتادن است و چه نقشی شما میخواهید ایفا کنید
انواع سرایت عاطفی مستقیم و غیر مستقیم
1.حالات چهره به چهره
تحقیقات از سال 1990 تا چند سال گذشته، نشان داده یکی از عالی ترین و کامل ترین عواملی که احساسات به راستی انتقال پیدا میکنند، در ملاقات های چهره به چهره است.
زمانی که طفلی به شما لبخند میزد معمولا گوشه لبانتان کشیده میشود یا حداقل عصبانی نمیشوید ـ اگر همن موقع در حال لگد کردن کفش شما نباشدـ.
یا وقتی استاد و رئیستان با جدیت با شما صحبت میکند، اخمی از دقت یا نگرانی بر چهره او شما را متوجه هشداری که در سخنانش است میکند.
2.فرهنگ
هر فردی در جایی که بزرگ شده از محرک های معینی بیشتر از سایرین برخوردار بوده.
احتمالا دختری که در منطقهای خوش آب و هوا بدون آگاهی و درک مستقیم از مشکلات اقتصادی و سیاسی کشور، تنها به مدرسه رفته و با دوستان خود آخر هفته خوش گذرانده از انتقال عاطفی مثبت تری برخوردار بوده و نسبت به آن بینش کامل تری دارد.
مثال برعکس هم برای این نمونه وجود دارد که به طور کل نشان میدهد فرهنگ و آشناییت با نوع خاصی از سرایت عاطفی، به ایجاد و ابراز بالاتر آن کمک میکند.
انتقال عاطفی بیماری های روانی
افسردگی، اضطراب، وابستگی و اسکیزوفرنی، 4 دسته اصلی بیماری روانی که در آنها با بیشترین و کمترین انتقال عاطفی روبه رو هستیم.
1.افسردگی
بیماری روحی که از کودکان تا نوجوانان و بزرگسالان دارای علائم نسبتا یکسان، به استثنا چند ویژگی مختص در سنین متفاوت، بروز پیدا میکند.
شواهد قابل مشاهده افسردگی در هر سنی شامل:
- کندی روانی ـ حرکتی
- خلق پایین
- به هم ریختن چرخه خواب و بیداری
- کم یا زیاد شدن وزن به طور قابل مشاهده
- گوش به زنگی که میتواند همراه با پرخاش، گریه یا ترسیدن و گوشه گیری دیده شود
افرادی که تمایل دارند با این علائم بدون درخواست کمک از یک متخصص، مدام با دیگران صحبت کنند، میتوانند سرایت عاطفی منفی شدید به نزدیکان، خانواده و معشوق خود بدهد.
افسردگی یکی از بیشترین انتقال دهندههای احساسات منفی است زیرا فرد مبتلا خود با کمبود انرژی و دوری از علایق همیشگی در نبرد درونی است.
2.اضطراب
احساسات منتقل شده از طریق فرد اضطرابی با ذهنیت مشوش، همه جانبه و تنش بالا دریافت میشود.
یک نوع از اضطراب، فوبی است که با انتقال مدام ترس های غیر منطقی، افراد دیگر را تحریک پذیر، زودجوش و ادامه رابطه را طاقت فرسا میکند.
3.وابستگی
با ترس از رها شدن، تفسیر نقاشی در کودکان و دوری گزینی یا حضور نوجوانان در گروه های بزهکار میتواند نمود پیدا کند.
انواع وابستگی به دلایل متفاوت از جمله:
نازپروردگی بیش از اندازه
تجربه های ناخوشایند دوران کودکی یا سالهای نخست زندگی
تمایل به بی مسئولیتی
دیگران را کلافه، ارزش فرد را پایین آورده و در نهایت با خسته شدن از او به ترک منجر میشود.
4.اسکیزوفرنی
یکی از بیشترین علائم بیماری های روحی که با عدم انتقال احساسات و عواطف همراه است اسکیزوفرنی معرفی شده.
به خصوص اسکیزوفرنی منفی که با شامل ویژگی هایی از این قبیل است:
- فقدان احساسات
- عواطف سطحی
- کنار رفتن از جمع های خانوادگی
- ساخت احساسات به شیوهای که نه چندان حقیقی
- عدم درک درست از احساسات واقعی خود یا دیگران
در نتیجه نه سرایت عاطفی بیش از حد خوب است زیرا میتواند فرد با بیمسئولیت و تمام بار درمان را بر روی دوش عزیزانش بیندازد
و نه تفریط در آن که نشانه ضعف اجتماعی آدمی و فقدان سلامت روان است.
نشانه های غیر کلامی که احساسات را منتقل میکنند
چند نمونه از انتقال عاطفه در جوامع امروزی بدون تماس با واقعیت:
- در فضای مجازی و محبوب این چند دهه، فرستادن استیکر های خنده، قلب و اشک بدون اینکه واقعا تماس چهره به چهرهای وجود داشته باشد باعث سرایت عاطفی در افراد شده.
- نقد و نظرات مردم. تحقیقات نشان داده افراد زمانی که نقد های منفی یک کالا را میخوانند تمایل بیشتری به اضطراب نشان دادهاند.
- بار کلماتی که مردم در چت یا دیالوگ ها پشت تلفن رد و بدل میکنند.
علائم سرایت عاطفی در بدن و نوار مغزی
هر احساسی که به ما وارد میشود بخشی از نمیکره ها،کورتکس و قسمت هایی از بدن ما را متفاوت از حالت اولیه خود میکند.
این میتواند به دلیل ترشح هورمون های مربوط به هر احساس و فعالیت دستگاه سمپاتیک باشد.
پژوهشگران بعد از بررسی دریافتند وقتی سرایت عاطفی مثبت روی میدهد و شخص خوشحال، هیجان زده، امیدوار و باز نسبت به احساسات هست، علائم فیزیولوژیک در او مشهود خواهد بود.
و نکته جالب اینجاست که این علائم گاه میتواند با سرایت عاطفی منفی، از قبیل خشم و پرخاشگری نیز با موارد بالا یکسان باشد چرا که دستگاه سمپاتیک و نورآدرنالین در هر دو فعال شده است.
البته زمانی که پای احساسات با طیف بیماری ها روانی مانند افسردگی در میان باشد که در مثال های پایین دو مورد آخر است، شرایط فرق میکند و تنها نتیجهای منفی دارد.
علائم سرایت عاطفی در بدن شامل موارد زیر میتوان باشد:
- تنگی نفس
- قرمزی چهره
- حرکات یا سخنان سریع
- گوشه گیری و یکجا نشینی
- دقت بالا یا بیش از اندازه
- حساسیت توجه
- تحریک پذیری بالا
- احساس غم و اندوه فراوان
منابع:
بدون دیدگاه