تأثیرات طلاق بر کودکان و نوجوانان

تاثیرات طلاق بر کودک و نوجوان، بسته به سن، شرایط جدایی والدین و رفتاری که پدر یا مادر در حین یا پس از طلاق رفتار می‌کنند، متفاوت خواهد بود.

دوره‌ی رشد به انداز‌ه‌ی کافی برای کودک یا نوجوان سخت و حتی بحرانی است؛ طلاق والدین به عنوان باری اضافی در این دوره برای کودک یا نوجوان اتفاق می‌افتد.

احتمال ابتلا به برخی بیماری‌های روانی، کاهش عزت نفس و مشکلات رفتاری و جنسی برای این افراد خطرناک‌ ولی با طلاق حتی بحرانی تر می‌شود.

5 تاثیر اصلی طلاق بر کودکان و نوجوانان

دوره‌ی کودکی و نوجوانی با تمام تغییرات عمده و اساسی روانی، جسمی، عصبی و اجتماعی به تعبیر بسیاری از روانشناسان: طوفانی سهمگین است.

زمانی که والدین کودک یا نوجوان هم طلاق بگیرند بسته به سن و شرایطی که در آن هستند، در دوره‌ی بحرانی تاثیرات گسترده‌ای را شاهد هستیم.

پیش از بررسی تاثیرات طلاق بر کودکان و نوجوانان لازم به ذکر است بسیاری مواقع تنها آگاهی از سوء رفتار های فرزند یا خود و اطرافیان کافی نیست.

بلکه باید به مشاوره‌های خانواده، مشاوره نوجوان، خانواده درمانی یا درمان فردی مراجعه نمایید.

بررسی 5 حوزه‌ی اصلی که کودک و نوجوان پس از طلاق والدین در آنها انتظار می‌روند دچار چالش شوند، شامل موارد زیر است:

1. ابتلا به یک اختلال روانی یا تشدید مشکلات قبلی

افزایش ریسک بیماری‌های روانی ـ ارثی با طلاق، دوری والد یا نبود حضوری امن اتفاق می‌افتد چرا که ریشه‌ی آنها در خود والد است.

کودک یا نوجوان نسبت به سنی که طلاق رخ داده متفاوت اما به طور کلی افسردگی و اضطراب جزو شایع‌ترین اختلالات روانی در تاثیرات طلاق به حساب می‌آید.

• فرزندان کوچک تر که در سنین 6 تا 8 سال هستند، ممکن است خود را مسبب جدایی والدین بدانند در نتیجه به غم و ناراحتی شدید مبتلا می‌شوند.
• از طرفی در سنین بالاتر،یعنی 9 تا 12 سالگی، خشم، خجالت و دوری‌گزینی را انتخاب می‌کنند زیرا طلاق برنامه و روتین زندگی آنها را به هم ریخته.

اگر فرزند شما به اوتیسم، بدرفتاری یا سلوک مبتلا است و تا پیش از آن تحت کنترل درآمده بود شما باید انتظار تشدید شدن علائم بیماری را داشته باشید.

2. مشکلات رفتاری

از جمله نشانه‌های اضطراب از تاثیرات طلاق بر کودکان و نوجوانان که منجر به مشکلات رفتاری خواهد شد، چنین مواردی است:

• ارتباطات اجتماعی و عاطفی مختل شده
• گوشه‌گیری به خصوص در اضطراب اجتماعی
• شب ادراری به دلیل مورد توجه واقع نشدن و نبود والدی که به حرفش گوش بدهد

و برای علائم افسردگی باید به چنین مواردی توجه کنید:

• اگر کودک‌ در سنین پایین به افسردگی دچار شده باشد نشانه‌های پرخاشگری بروز خواهد داد
• لج‌بازی، گاز گرفتن و بهانه‌جویی از جمله رفتار‌های دیگر کودکان است که به دلیل افسردگی به وجود می‌آید
• نوجوانان از طرفی دیگر  به کندی روانی حرکتی، دوری اجتماعی و انزواطلبی در نشانگان افسردگی مبتلا می‌شوند

انتخاب سبک زندگی بی‌مهابا همچون:

1. سوء مصرف الکل
2. بزهکاری
3. دزدی
4. رفتار جنسی پرخطر
5. افت تحصیلی

از جمله موارد دیگر مشکلات رفتاری در تاثیرات طلاق بر کودکان و نوجوانان است.

3. سوء مصرف مواد

گزارش‌ها حاکی از آن هستند که فرزندان طلاق از سنین پایین تر شروع به مصرف انواع مخدر از جمله تنباکو و ماریجوآنا می‌کنند.

به همین دلیل آنها وارد گروه دوستانی خطرناک و ناتوانی در کنترل میزان مصرف که در نهایت به سوء مصرف مواد منجر می‌شود، خواهند شد.

4. تضاد شخصیتی

نبود یکی از والدین حتی اگر طلاقی روی برگه وجود نداشته باشد، به کودک و نوجوان لطمه‌ی احساسی و روانی وارد می‌کند.

برخی کودکان و نوجوانان خود را مقصر ناراحتی خانواده می‌دانند.

اگر والدی که حضور دارد سعی کند خود را بهتر جلوه بدهد یا نبود دیگری را دلپذیر و اتفاقی خوب نشان دهند به کودک احساس دوپارگی و تضاد شخصیتی می‌دهد.

یعنی فرزند شما با اینکه دلش برای مادرش تنگ شده اما باید مادرش را آدم بدی بداند و حال که مادرش رفته خوشحال باشد اما شب‌ها گریه می‌کند.

5. احساس ناایمنی اساسی در روابط آینده

اریکسون میگوید:

 ناامیدی اساسی در میانسالی و پیری به سراغ آدمی می‌آید؛ زمانی که احساس مولد، تاثیر گذاری و نقشی در جهان داشتن احساس نشود و فرد از مرگ بهراسد.

ناایمنی اساسی یک شبه به وجود نمی‌آید، شاید اگر به ریشه‌های آن برگردیم تاثیرات طلاق بر کودکان و نوجوانان، نبود هر دو والد برای رشد و ترقی را بتوان در میان دلایس ناایمنی پیدا کرد.

وقتی والدین از هم جدا می‌شوند، خانواده دیگر کنار هم نیست و کودک نمی‌تواند با هردو نفر دلتنگی و نیاز‌هایش را رفع کند احساس می‌کند جهان دیگر جای امنی نیست.

او در آینده ممکن است در روابط فردی پارانویا، داری اختلال بی‌احساس روانی یا ناامید نسبت به ماندن افراد در زندگی‌ش باشد.

چه‌طور از فرزندمان در برابر تاثیرات طلاق محافظت کنیم

روانشناسان رشد و خانواده به شما چند توصیه برای کاهش اثرات طلاق بر کودکان و نوجوانان می‌کنند؛ از جمله:

1.نظم و روتین مناسبی را حتی پس از طلاق حفظ کنید

یک روتین منظم با کمترین حالت تغییر به کودک یا نوجوان احساس کنترل مجدد بر امور را می‌دهد.

مهم است یکی از والدین تلاشی برای بهتر نشان دادن خود و تخریب دیگری نکند.

همچنین تصور نکنید اگر تمام وظایف بزرگ کردن فرزند را بر دوش خود بکشانید به او لطف کرده‌اید چرا که واضحا کودک به هر دو والد نیاز دارد.

به فرزندتان القا نکنید شما او را از والد دیگر بیشتر دوست دارید این تنها به ناایمنی و سرخوردگی او کمک خواهد کرد.

به یک روتین برای حل تکالیف، سر زدن به مدرسه، شرکت در برنامه‌های ورزشی یا درسی اضافه، حضور در خانه‌ی هر دو والد در جشن‌های مهم برسید و به فرزندتان اطلاع دهید.

2.با شفافیت و صداقت حرف بزنید

سوالاتی که برای کودکان ونوجوانان درباره‌ی تغییرات پس از طلاق پیش می‌آید را با صبر و توجه پاسخ دهید.

می‌توانید زیاد وارد جزئیات نشوید و جملاتی همچون:

من و مامان این تصمیم رو گرفتیم تا همه آروم تر و خوشحال باشیم.

میدونیم احساسی ناراحتی ممکنه بکنی اما این اتفاقی بود که لازمه بیوفته و ما هر دومون تو رو بی‌نهایت دوست داریم و این هرگز تغییر نمیکنه.

دوست داری راجع به احساسی که الان داری با ما حرف بزنیم؟

همینطور به او اطمینان دهید که مانند سابق با او ارتباط خواهید داشت و برنامه‌های فرح‌بخش بچینید.

3. فرزند پروری موثر

فرزندپروری جزو مهارت‌های ارتباطی است که والدین موظف به انجام فعالیت‌ها یا بالابردن توانایی فرزندان خود هستند.

یکی دیگر از راه‌های محافظت در برابر اثرات طلاق استفاده از روشی موثر برای تربیت فرزندتان است که اگر اطلاعات کافی ندارید حتما با مشاور خانواده در ارتباط باشید.

4.درگیری بین والدین

برخی نتایج به اثرات مثبت طلاق بر کودکان و جوانان هم اشاره کرده.

در صورتی که والدین درگیری، تنش و دعوای زیادی را در خانواده به وجود آورده باشند، جدایی بهتر از ماندن در فضایی همیشه متشنج است.

در این صورت پروسه‌ی طلاق را تا جایی که می‌توانید دوستانه تموم کنید زیرا این مستقیما به نفع فرزندتان خواهد بود.

روانشناسان از وجود اختلالات رفتاری تا اجتماعی و ثبات آن در آینده با والدینی که خود تکانشکر بودند خبر می‌دهند پس وظیفه‌ی شماست که برای کودک یا نوجوانتان درمانی حرفه‌ای در نظر بگیرید.

5. مشکلات اقتصادی

یکی دیگر از عواملی که تاثیر منفی بر طلاق و فرایند جدا شدن والدین دارد، مشکلات اقتصادی است.

از طرفی دیگر اگر شما توانسته باشید خانواده‌ای با دغدغه‌ی مالی کمتر بسازید، از تنش روانی کاسته خواهد شد.

منابع:

NATIRAL LIBRARY OF MEDICINE 

MEDIATE.COM