اختلال دلبستگی واکنشی نوعی ناهنجاری رفتاری است که در سنین کودکی و در اثر تروما یا استرس شدید به وجود می آید. افراد مبتلا به این اختلال نمی توانند هیجانات و احساسات خود را کنترل کنند و در برقراری ارتباط با دیگران (به صورت چشمی، فیزیکی و احساسی) دچار چالش های جدی هستند. این اختلال چیزی در حدود 2 درصد از جمعیت کودکان جهان را تحت الشعاع قرار داده است. معمولا نشانه های این عارضه پیش از پنج سالگی بروز می کند. در صورت عدم رسیدگی و درمان این نشانه ها، زندگی اجتماعی، حرفه ای و شخصی این افراد برای همیشه دچار مشکلات جدی خواهد بود. خوشبختانه امکان پیشگیری از بروز اختلال دلبستگی واکنشی وجود دارد. ما در این مقاله عوامل موثر در ایجاد این عارضه و همچنین راه های پیشگیری از بروز اختلال دلبستگی واکنشی را مرور خواهیم کرد.
عواملی که سبب بروز اختلال دلبستگی واکنشی می شوند کدامند؟
برای پیشگیری از بروز اختلال دلبستگی واکنشی به شکل موثر، باید ابتدا عوامل ایجاد کننده چنین اختلالی را مرور کنیم. مطالعات نشان می دهند که تروما، استرس شدید یا احساس ناامنی در کودکان، از جمله عوامل اصلی در ایجاد چنین اختلالی هستند. بخش بزرگی از عوامل ایجاد کننده اختلال دلبستگی واکنشی اما به عدم تامین نیازهای کودک باز می گردد. مهم ترین این عوامل عبارتند از:
- بی توجهی یا آزار فیزیکی و روانی کودکان: زمانی که کودکان احساس کنند تنها هستند یا رها شده اند.
- نبود احساس امنیت: عدم احساس امنیت زمینه ساز مشکلات جدی، از جمله اختلال دلبستگی واکنشی، در کودکان است. به همین دلیل است که معمولا کودکان جنگ زده، کودکانی که در بهزیستی بزرگ شده اند و کودکانی که از سنین بسیار کم شاهد دعوای شدید پدر و مادر خود هستند، به این اختلال دچار می شوند.
- عدم رعایت بهداشت: عدم تعویض پوشک بچه برای ساعت های طولانی.
- ناامنی غذایی: عدم تامین نیازهای زیستی و غذایی کودکان، به عنوان مثال گرسنگی دادن به کودک یا عدم توجه به علایق و نیازهایش در خردسالی می توانند زمینه ساز شکل گیری این اختلال شوند.
- داشتن چندین مراقب به طور همزمان: مراقبان نقش بسیار کلیدی را در رشد عاطفی کودکان ایفا می کنند. مراقب (مادر، پدر، مادر یا پدر بزرگ، پرستار کودک، مربی مهد کودک) فردی است که کودک به وی اطمینان و اعتماد دارد. زمانی که چندین نفر، به شکل نامنظم، از کودک نگهداری کنند او دچار سردرگمی می شود و نمی داند که دقیقا می تواند به چه کسی اعتماد کند.
چگونه می توان از بروز اختلال دلبستگی واکنشی جلوگیری کرد؟
پیشگیری از بروز اختلال دلبستگی واکنشی، در قدم اول، با توجه به این نکات امکان پذیر است:
- ایجاد فضایی امن برای کودک از طریق ارتقای پیوند های خانوادگی: خانواده فضایی است که کودک در آن امنیت و آرامش را تجربه می کند. ایجاد فضایی امن و با محبت که در آن بتوان به افراد خانواده و مراقبان اعتماد کرد و نیاز های اولیه کودک در آن تامین شوند، مهمترین فاکتور در جلوگیری از بروز این اختلال محسوب می شود.
- تعیین محدودیت: برای یک کودک، زندگی در محیطی با الگوهای ثابت بسیار لذت بخش است. الگوی ثابت می تواند شامل زمان های مشخصی برای غذا خوردن و خوابیدن، بیرون رفتن از خانه یا بازی باشد. از یک سو زندگی روزمره برای کودک قابل پیش بینی خواهد بود و از سویی دیگر، با مشخص شدن محدودیت ها و قوانین، کودک می داند که تنها در صورت عدم توجه به نظم موجود در خانه، تنبیه خواهد شد. در نتیجه ترس ناشی از تنبیه های غیر قابل پیش بینی از زندگی کودک حذف می شود.
- در تنبیه زیاده روی نکنید: تنبیه و تنش می تواند برای کودک بسیار استرس زا باشد. به هنگام عصبانیت خونسردی خود را حفظ کنید و دلیل ناراحتی یا عصبانیت خود را به شکل واضح برای کودک تان توضیح دهید. او باید بداند چرا دارد تنبیه می شود. پس از تنبیه، زمانی که کودک آرام شد و آماده برقراری تماس مثبت گشت، به او محبت و توجه کنید. این کار به او نشان میدهد که حتی در شرایط سخت و زمانی که عصبانی هستید، تنها نیست و همیشه در کنارش هستید.
نتیجه گیری
ما در این مقاله روش های پیشگیری از بروز اختلال دلبستگی واکنشی را مرور کردیم. برای پیشگیری از بروز چنین اختلالی باید مطمئن شد که کودک پیوند های سالمی را با والدین و سایر مراقبان اولیه (مراقبانی که در سال های اولیه زندگی اش نقش دارند) ایجاد می کند. عدم توجه به نیازهای اساسی کودک، قرار دادن او در شرایط استرسی شدید، سلب اعتماد او از محیط اطراف و مراقبان و عدم توجه به نیازهای عاطفی اش، تماما در شکل گیری اختلال دلبستگی واکنشی موثر هستند.
منابع:
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17904-reactive-attachment-disorder
بدون دیدگاه